„Odpowiedź behawioralna i fizjologiczna sarny europejskiej (Capreolus capreolus) na farmy wiatrowe w krajobrazie rolniczym”
(Behavioral and physiological response of roe deer (Capreolus capreolus) to wind farms in an agricultural landscape)
Finansowanie:
Projekt finansowany przez Narodowe Centrum Nauki w ramach konkursu OPUS 21 (nr 2021/41/B/NZ9/04442).
Opis projektu
Celem projektu jest zbadanie wpływu farm wiatrowych na zachowanie i kondycję fizjologiczną sarny europejskiej (Capreolus capreolus). Zakłada się, że farmy wiatrowe – jako nowe, rozległe elementy antropogeniczne w krajobrazie – mogą oddziaływać na osobniki tego gatunku.
Sarny bytujące w krajobrazie rolniczym stanowią wygodny model badawczy do analizy wpływu farm wiatrowych na duże roślinożerne ssaki. Badania będą prowadzone poprzez porównanie danych z terenów objętych oddziaływaniem farm wiatrowych oraz terenów kontrolnych.
Realizacja projektu obejmuje dwa główne cele badawcze:
- Ocena reakcji behawioralnej saren na farmy wiatrowe.
- Ocena wpływu farm wiatrowych na kondycję osobników.
Cel 1: Reakcja behawioralna saren na farmy wiatrowe
Zadanie 1: Naloty dronem
Wykorzystywany jest dron DJI Matrice 300 RTK z kamerą Zenmuse H20T do wykonywania zdjęć lotniczych. Obszar badań obejmuje pięć farm wiatrowych oraz odpowiadające im obszary kontrolne.
>więcej
Zadanie 2: Telemetria
Przemieszczanie się saren jest monitorowane za pomocą obroży telemetrycznych GPS-GSM. Docelowo planowane jest założenie 24 obroży, które rejestrują pozycję zwierząt co godzinę.
>więcej
Cel 2: Wpływ farm wiatrowych na kondycję saren
Zadanie 3: Próbki postmortem
Materiał biologiczny do badań pozyskiwany jest z upolowanych saren na terenie farm wiatrowych i w obszarach kontrolnych.
>więcej
Zadanie to powoli na realizację pozostałych dwóch kolejnych zadań:
Zadanie 4: Badania genetyczne
Celem jest ocena pokrewieństwa i kondycji osobników. Analiza genetyczna pozwala określić, czy obserwowane cechy nie wynikają z genotypu lub przynależności do konkretnej grupy rodzinnej.
Zadanie 5: Analiza poziomu stresu
Pomiary poziomu stresu umożliwią ocenę, czy ekspozycja na farmy wiatrowe wiąże się z podwyższonym stresem u zwierząt, co może wpływać na ich ogólną kondycję fizjologiczną. Długotrwały stres może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych.
Znaczenie projektu
Wyniki realizowanego projektu pozwolą na ocenę długofalowego wpływu farm wiatrowych na populacje dużych ssaków roślinożernych, ze szczególnym uwzględnieniem sarny (Capreolus capreolus) jako gatunku modelowego. Analiza obejmuje m.in. zmiany w zachowaniu, rozmieszczeniu przestrzennym oraz strukturze populacji tych zwierząt w otoczeniu infrastruktury wiatrowej.
Pozyskane dane umożliwią lepsze oszacowanie ryzyk ekologicznych związanych z dynamicznym rozwojem energetyki wiatrowej w Polsce i Europie, zwłaszcza w kontekście ochrony dzikiej fauny i bioróżnorodności. Rezultaty badań będą stanowiły podstawę do opracowania praktycznych zaleceń ograniczających negatywny wpływ farm wiatrowych na dzikie zwierzęta, a także przyczynią się do rozwoju standardów monitoringu oddziaływania instalacji OZE na środowisko przyrodnicze.
Dzięki interdyscyplinarnemu podejściu projekt dostarcza naukowych podstaw do równoważenia potrzeb ochrony przyrody i rozwoju odnawialnych źródeł energii, wpisując się w aktualne priorytety polityki klimatyczno-energetycznej oraz strategii ochrony środowiska.
Współpraca i upowszechnienie wyników
Projekt jest realizowany w Katedrze Genetyki i Ochrony Zwierząt Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie pod kierownictwem dr. hab. Daniela Klicha. Partnerem naukowym przedsięwzięcia jest Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II.
Wyniki badań są regularnie prezentowane na konferencjach naukowych oraz publikowane w recenzowanych czasopismach naukowych.